نویسنده این کتاب خانم چیستا یثربی، کتاب را به صورت نمایشنامه نوشته و داستانهایش برگرفته از عطار می­باشد. موضوع کتاب سالکی است که سه روز به پایان اعتکافش مانده و خود فکر می کند که پایان حقیقت است ولی در سه صبح متوالی جسد سه زن در حجره­اش ظاهر می­شود. زن اول عاشق شاهزاده­ای بوده که ترجیح می­دهد به خاطر عشق زیر سم اسب شاهزاده بمیرد، زن دوم عروسی است که سه روز از ازدواجش گذشته است و قبلا در معبدی زندگی می­کرده و در نهایت از معبد اخراج می­شده و او به خاطر شرم می­میرد، زن سوم روز عروسیش می­میرد، داماد و برادر داماد بر سر او دعوا می­کنند و عروس می­گوید که هر که او را رها کند زن او می­شود و .... . مرد سالک بالاخره عصبانی می­شود و به دختر می­گوید از آنجا دور شود، دختر به مرد سالک می­گوید: " راز رستاخیر عشق است."  نمایشنامه دوم در مورد دو مرغ آخر که سیمرغ را تشکیل می­دهند، است. و پریوا داستان خود را می­گوید و ... .

نمایشنامه­ها آنقدر شیرین است که نقش­آفرینان کاملا جلوی چشمش ظاهر می­شوند و سرشار از زیبایی است، یعنی اگر این نمایشنامه بار دیگر اجرا شود حتما به دیدنش می­روم.

کتابی سرشار از کلمات عرفانی و عاشقانه و عشق آزاد، رهایی، و زیبایی، پیشنهاد می­کنم این کتاب را بخوانید قیمتش هم کم است.

کتاب یازده دقیقه نوشته پائولو کوئلیو ترجمه کیومرث پارسایی

کتاب با این جمله شروع می­شود:

"روزی بود و روزگاری ... و زنی بدنام به نام "ماریا"..."

آری کتاب در مورد دختری شهرستانی است که از کشور برزیل برای کار به کشور سوئیس می­رود و مجبور به روسپیگری می­شود. هیچ­گاه عاشق مردانی که مشتریش هستند نمی­شود، و فقط تصمیم دارد که پولش را جمع کند تا در کشورش خانه­ای و مزرعه­ای بخرد و با پدر و مادرش زندگی کند. یک روز در یک کافه مرد نقاشی، از او می­خواهد که نقاشیش را بکشد و دختر راضی می­شود، مرد نقاش به او می­گوید که در چهره­اش نور می­بیند. آری دختر کم­کم عاشق مرد نقاش می­شود، مرد نقاش برایش از تاریخچه روسپیگری می­گوید. این دو کم­کم عاشق هم می­شوند. دختر تصمیم می­گیرد هدفش را اجرا کند و به برزیل و شهر کوچکش و پیش پدر و مادرش برگردد..............

داستان برایم خیلی عجیب بود، یعنی در کل داستان هیچ­گاه احساس نکردم که کتاب یک واقعیت است، آن را فقط نوشته­ای دیدم که توسط نویسنده­ای به رشته تحریر در آمده و اصلا واقعیت ندارد. به نظرم فیلسوف بودن یک روسپی خیلی عجیب است، یعنی کسی که برای خود ارزش قائل نیست می­تواند چنین فکر و اندیشه­ای روشنفکرانه و فیلسوفانه داشته باشد. نمی­دانم، به نظرم این کتاب پائولو زیبایی کتاب­های قبلیش را ندارد. شاید اگر بخواهم به شما پیشنهاد کنم، می­گویم که آن را نخوانید، ولی اگر کسی خواند باید زیاد درباره­اش فکر نکند؛ چون جملاتش خیلی متناقض است.

به امیدروزهای گرم­تر

و خواندن کتابهایی جداب­تر

پشت جلد کتاب نظر نویسنده معروف سیمین دانشور را در مورد این اثر زیبا چاپ نموده­اند: " از خواندن آخرین رمان کوندرا باز هم شگفت­زده شدم: مرز رویا و واقعیت به راستی کجاست؟ انسان معاصر چقدر بی­پناه و تنهاست؟ نثر شفاف، روان و دقیقِ مترجم را نیز درخور اندیشه و زیبایی­شناسی نویسنده می­دانم و آن را می­ستایم."

آری، وقتی کتاب را به آخر می رسانی و متوجه می­شوی از یک قسمتی به بعد رویا بوده ولی نویسنده آن را تعیین نمی­کند، و نمی­گوید تا کجای کتاب واقعیت و از کجا رویا است؛ تازه نمی­دانی رویای شانتال است یا ژان­مارک؟ حتما به فکر فرو می­روی. از کجا رویا بوده: از آن جا که شانتال در هتل است، از آنجا که در صندوق نامه اولین نامه ژان­­مارک را می­بیند، از آنجا که سوار قطار می­شود و قطار به زیر آب می­رود، از کجا رویا شروع می­شود؟ از کجا؟...

شاید رویا در کتاب "هويت" از آن جا شروع شود که شانتال در هتل است و ژان مارک می­آید؛ البته این نظر و احساس شخصی من است، شاید درست نباشد.

گاهی من هم نمی­دانم خاطره­ای که در ذهن دارم، واقعیتی در گذشته بوده؟ رویایی در گذشته بوده؟ یا خوابی یا فقط احساسی؛ بعضی از اوقات اصلا نمی­دانم واقعا چه بوده!

در کتاب "هویت" تعبیر قشنگی از چشم شده است:

" چشم: پنجرهء روح، مرکز زیبایی رخسار، نقطه­ای که در آن هویت فرد متمرکز است؛ اما در عین حال وسیلهء بینایی که باید بدون وقفه شسته و خیس گردد و با مقداری مایع ويژه نمکآلود خوب نگهداری شود. نگاه، این بزرگترین و ستایش انگیزترین چیزی که انسان داراست، بدین گونه منظما با حرکتی مکانیکی قطع می گردد؛ همچون شیشهء اتومبیل که به وسیله برف­­پاک­کن شسته شود. وانگهی امروز می­توان سرعت و حرکت برف­پاک­کن را به گونه­ای تنظیم کرد که هر ده ثانیه قطع شود، آنچه تقریبا ضرباهنگ پلک است." ص 68-69

وقتی فکر کردم دیدم من توجه زیادی به پلک زدن ندارم، به تربچه نگاه کردم، چقدر تند­تند پلک می­زد، ولی من هیچگاه دقّت نکرده بودم. چرایش را نمی دانم. همیشه نگاهش را دیده­ام با حذف پلک­زدن­هایش. وای اگر آدم در چشم کسی نگاه کند و توجهش به پلک­زدن او باشد؛ چقدر زشت و چندش­آور است و چه خوب که ناخودآگاهم پلک­زدن را حذف می کند. شما چطور؟ آیا وقتی در چشم کسی نگاه می­کنید پلک­زدن­هایش توجه­تان را جلب می­کند یا نه؟

وقتی زندگی ساده و پر از فلسفه شازده کوچولو را می­خوانی، واقعا مشتاق می­شوی بارها و بارها این کار را تکرار کنی، و خواندن دوباره شازده کوچولو و نوشته های آن را، به روحت وقتی که دختری شش ساله بود تقدیم می­کنی.

شازده کوچولو از ستاره­ای که در آن پادشاهی منزل داشت که رعیت نداشت می­گذرد،

از ستاره­ای که خودپسندی در آن منزل داشت که ستایشگر نداشت می­گذرد،

از ستاره ای که میخواره­ای در آن منزل داشت که از میخوارگی شرمنده بود و می­خورد تا شاید شرمندگیش را فراموش کند می­گذرد،

از ستاره­ای که کارفرمایی در آن منزل داشت که ستارگان را می­شمرد و کارش را جدی می­دانست می­گذرد، 

از ستاره­ای که فانوس­افروزی در آن منزل داشت که چون سرعت سیاره­اش زیاد بود هر لحظه فانوس را روشن و خاموش می­کرد می­گذرد،

از ستاره­ای که جغرافی­دانی در آن منزل داشت که کاشفی نداشت تا دریاها و رودخانه ها و ... را کشف کند و او آنها را ثبت کند می­گذرد،

و هنگامی که همه آنها را ترک می کند، با خود می گوید: " این آدم بزرگها چه عجیبند."

از ستاره ای که زمین بود، آدم داشت، روباه داشت، گل داشت، مار داشت، هواپیما داشت، ... می­گذرد.

روباه در زمین از اهلی­شدن می­گوید. اهلی­شدن یعنی " علاقه ایجاد کردن..."  روباه می­گوید: " تو اگر مرا اهلی کنی هر دو به هم نیازمند خواهیم شد. تو برای من در عالم همتا نخواهی داشت و من برای تو در دنیا یگانه خواهم بود... " برای اهلی کردن باید "صبور " بود. باید یادمان باشد که " زبان سرچشمه سوء تفاهم است." روباه رازش را برای شازده کوچولو می­گوید: " بدان که جز با چشم دل نمی­توان خوب دید. آنچه اصل است از دیده پنهان است." و " آنچه به گل تو چندان ارزش داده عمری است که تو به پای او صرف کرده­ای" و " تو هر چه را اهلی کنی همیشه مسئول آن خواهی بود."

کتاب شازده کوچولو سرشار از مفاهیم ارزمند انسانی و اخلاقی است، و من اهلی­کردن را به روشنی از آن درک کرده­ام.

این مطالب را تقدیم می­کنم به همه دوستانم، وقتی دختر (پسر) بچه ای شش ساله بودند.

" تازگی ها به چیزی پی برده ام: دوست واقعی کسی است که موقع پیشامدهای خوب کنار آدم است. کسی که کنار ما بالا و پایین می پرد و به خاط موفقیت های ما شادی می کند. دوست کاذب کسی است که با آن قیافه غمگین و آن همدردی، فقط در لحظه های سختی ظاهر می شود و در واقع، مشکلات ما تسلایی است برای زندگی نکبت بار خودش." صفحه ۸۳

واقعا من هم همیشه همین احساس را کرده ام، و کسانی را که در شادیهایشان و یا شادیهایم در کنار هم نبودیم، کم کم به باد فراموشی سپرده ام.

در صفحه ۲۴۸ کتاب وقتی نویسنده اینترنتش قطع شده است این جمله زیبا را بیان می کند: " اینترنت، بزرگترین کتابخانه دنیا در این لحظه درهایش را به روی من بسته است."

در جای دیگر کتاب(صفحه ۲۵۱) در مورد کنترل چی می نویسد:" در زندگی هر کس همواره اتفاقی وجود دارد که عامل اصلی توقف پیشرفت او است." و در صفحه ۳۰۶ کنترل چی را " لحظه ای در زندگی که در آن از پیش رفتن دست می کشیم و با هر چه داریم، می سازیم" تعبیر کرده است.

و کنترچی من قدرتش کمتر شده است و دارم کنترلش را به دست می گیرم.

در صفحه ۲۹۶ کتاب در مورد قانون یانته می نویسد:" بهترین انتخاب، میان حالی و گمنامی است. اگر میان حال باشید، در زندگی هیچ وقت گرفتار مشکلات بزرگ نمی شوید، اما اگر بخواهید متفاوت باشید..."

و در صفه ۳۵۶ در مورد عشق می نویسد:" و سرانجام، به قول یک خردمند ایرانی، عشق بیماری ای است که هیچ کس درمانش را نمی خواهد. آن که عشق بر او هجوم می برد، پس از هجوم میلی به برخاستن ندارد، و آن که از عشق رنج می برد، میل به شفا ندارد."

و کتاب خیلی متفاوت تمام می شود. وقتی این کتاب را شروع کردم اول احساس بدی کردم، چون بتی که از نویسنده ساخته بودم شکست، ولی بعد کمی امیدوار شدم ، و در آخر کتاب متعجب که چرا اینطور شد. مگر استر (همسر پائولو) منتظرش نبود، چرا باردار شد؟ آنهم از " کسی که آمد و دیگر رفته است."؟ نمی دانم درست می گویم یا نه، ولی از نظر من و به عقیده من معنی انتظار فرق می کند، انتظار استر، انتظاری همه جانبه نبود و شاید به همین دلیل پائولو خیلی دیر رسید.

و کتاب تمام شد و سوالهای زیادی در ذهن من بوجود آمده و دلم می خواهد همه سوالاتم جواب داده می شد ولی نویسنده کتاب در دسترس نیست.

" در میان شما کیست که صد گوسفند داشته باشد و یکی از آن ها گم شود، که آن نود و نه را در صحرا وانگذارد و از پی آن گم شده نرود تا آن را بیابد."         انجیل لوقا، باب ۱۵، آیه ۴.

داستان در مورد زندگی شخصی پائولو کوئلیو می باشد. از همسرش استر که خبرنگار جنگی است می نویسد، و رابطه اش با او. هر چند در ابتدای داستان شخصیت پائولو کوئلیو با آنکه فکر می کردم از زمین تا آسمان فرق دارد، و آن بتی که ساخته ام ویران می شود، ولی کم کم که داستان جلو می رود باز هم جذب این شخصیت می شوم، شخصیت کاملا عامی و عادی و ساده.  از بانک مساعدت می گوید، و چه زیباست این کلمه " بانک مساعدت" بانکی که کمک و محبت می دهی و دریافت می کنی، حتی گاهی می توانی وام هم بدهی. گاهی فکر می کنم من سرمایه گذاری زیادی در این بانک کرده ام، وامهای زیادی داده ام، ولی نمی دانم چرا سرمایه ام بازگشت ندارد و اگر دارد به چشم نمی آید،  بعضی ها فراموش می کنند که وام گرفته اند و حتی اقساط آن را هم نمیدهند. من دوستان زیادی داشته ام که یادشان رفته که اقساط وام بانک مساعدت را پرداخت کنند.

زهیر چیست؟ زهیر یعنی یاد و خاطره چیزی یا کسی که با یک بار لمس کردن و یا با یک بار دیدن، همیشه و همه جا در ذهن و فکر انسان می ماند، و همیشه با انسان است. پائولو کوئلیو در صفحه ۶۹ کتابش می نویسد: " زهیر را می پذیرم، می گذارم  مرا با خود ببرد، به سوی سلامتی یا جنون."

نمی دانم چرا احساس می کنم منم زهیری دارم با ارزش و پر فروغ، هر جا می روم با من است، زهیر من تربچه است، آری درست می گویم، وقتی که نیست یادش و خاطره اش همیشه با من است. زهیر من هنگام خوردن، هنگام راه رفتن، هنگام خواب، هنگام ترس، هنگام کار، هنگام شادی، هنگام غم، هنگام ... همیشه هست و خود را نشان می دهد. آری برای من زهیر، تربچه است.

پائولو کوئلیو در زیرنویس صفحه ۸۰ می نویسد:" برای هر چیز زمانی است و هر مطلبی را زیر آسمان وقتی است. وقتی برای ولادت و وقتی برای موت. وقتی برای غرس کردن و وقتی برای کندن مغروس. وقتی برای قتل و وقتی برای شفا. وقتی برای انهدام و وقتی برای بنا کردن. وقتی برای گریه و وقتی برای خنده. وقتی برای ماتم و وقتی برای رقص. وقتی برای پراکندن سنگ ها و وقتی برای جمع کردن. وقتی برای دریدن و وقتی برای دوختن. وقتی برای سکوت و وقتی برای گفتن. وقتی برای محبت و وقتی برای نفرت. وقتی برای جنگ و وقتی برای صلح. پس کارکننده را از زحمتش چه منفعت است. " کتاب مقدس: کتاب جامعه،۱۰-۱ :۳

واقعا خیلی جالب است. پائولو کوئلیو در زهیر گفته که کتابی به نام " وقتی برای دریدن و وقتی برای دوختن" نوشته است، من تا به حال اسمش را هم نشنیده ام، دوست دارم آن کتابش را هم بخوانم. 

وقتی کتاب (زهیر) را می خواندم، فهمیدم که برای هر چیز زمانی است و هیچ چیز زودتر از زمانی که تعیین شده اتفاق نمی افتد، پس باید صبرمان را بیشتر کنیم و علل اتفاق نیفتادن را با صبر پیدا کنیم. گاهی فکر می کنیم که مگر من چه کرده ام که این جریان اتفاق نمی افتد، ولی باید صبر کرد تا خودش چرایش را بگوید.

باز هم از این کتاب خواهم نوشت.